دانلود نسخه الکترونیکی
بررسی ویژگی های بازسازی بافتهای فردسوده و تجدید حیات شهری در امریکا، اروپا، کشورهای در حال توسعه و ایران
سید محسن مستشاری
بهمن 1388
باز سازي بافتهاي فرسوده یا تجدید حیات شهری يك پديده نسبتا تازه است كه مستندات نسبتا كمي در مورد ان وجود دارد. تعريف يكسان و دقيقي از باز سازي بافت هاي فرسوده كه مورد توافق همگان باشد به سبب پيچيدگي موضوع و فرايند ان وجود ندارد.
در این مقاله عبارت باز سازي بافتهاي فرسود هیا تجدید حیات شهری به معناي فرايند كلي تغيير شكل يك محيط شهري بکار رفته است.
باز سازي بافتهاي فرسوده معمولا به عنوان يك فرايند طبيعي در نظر گرفته شده که معمولا در رابطه با موجودات زنده بکار گرفته میشود. موجوداتی كه دربه طور مداوم حال تغيير شكل و دگرديسي هستند.در اولين كنفرانسي كه در سال 1958 در شهر دن هاگ هلند در رابطه با بازسازي بافتهاي فرسوده برگزار شد توافق شد كه هدف مهم بازسازي بافت هاي فرسوده تغيير عمدي محيط شهري براي ايجاد نشاط و انرژي بیشتر از طريق تغييرات برنامه ريزي شده در مناطق موجود شهری براي پاسخگويي به نياز هاي فعلي و اتي به منظور زندگي وكار در مناطق شهري در نظر گرفته شود .بازسازي بافتهاي فرسوده معمولا منحصر به مناطق تاريخي يا قديمي مراكز شهري است كه داراي كاربريهاي مسكوني يا غير مسكوني میباشند.
تجدید حیات شهری از زماني كه انسانها اولين خانه ها و ابادي هاي دائم خود را بنا كردند، اغاز، و در طول زمان، شهرها فرايند تغيير و دگرديسي را در خود به صورت اجتناب ناپذيري تجربه كرده اند. با این همه، اين فرايند، از اواخر قرن 19 و اوايل قرن 20 ميلادي است كه به سبب فعاليتهاي هماهنگ شده دولتهاي محلي، گروههاي تحول طلب و صاحبان كسب وكار، حالتي سازمان يافته به خود گرفته و هدفش از بين بردن اثار فيزيكي فرسودگي از بافتهاي شهري است.
اولین برنامه بزرگ بازسازی بافتهای فرسوده برای شهر پاریس توسط هاوسمان[1]اجرا گردید. و امریکا اولین کشوری بود که یک برنامه ملی برای بازسازی این مناطق تدوین نموده است. موضوع فرسودگی بافتها و محلات شهری از اواسط قرن 19 مورد توجه مقامات امریکایی قرارداشته و از همان زمان برنامه هایی جهت پیشگیری از این فرسودگی و نشاط بخشی به شهرها در ان کشور انجام شده است.
اولین حرکت برای بازسازی بافتهای فرسوده در امریکا در اواخرقرن 19 به عنوان راه حلی برای رفع فرسودگی بافتهای شهری به علت صنتعی و شهری شدن ، براساس مبانی نظری جنبشهای "شهر زیبا [2] وپارک امریکایی[3]" بوجود امد که هدف ان تغییر شکل مناطق شهری فرسوده از طریق ساختن پارکها و ساختمانهای بزرگ و به یاد ماندنی عمومی بود.
در دهه 1930 فعالیتهای بازسازی ، بیشتر بر روی از بین بردن زاغه ها و مناطق نامطلوب شهری و ساخت مسکن ارزانقیمت به صورت بلوکهای اپاتمانی چند طبقه متمرکز شد. برنامه بازسازی بفشهای فرسوده در امریکا بر سه محور اصلی متکی بود. این محورها عبارت بودند از : 1) از بین بردن و پیشگیری از زاغه و حاشیه نشینی شهری، 2) اعمال دقیق ضوابط و قوانین شهری و 3) بازسازی یا نوسازی ابنیه و محلات شهری از طریق مداخله و بعضا تخریب انها.
انبوه سازان و سزمایه گذاران در اوایل این برنامه ، چندان رغبتی جهت مشارکت دراین نوع پروژه ها از خود نشان نمیدادند. زیرا این برنامه ها بیشتر بر روی ساخت واحدهای مسکونی تاکید داشتند که از نظر انها دارای سود دهی کمتری بود و دوره ای طولانی را برای سرمایه گذاری طلب میکرد. در این دوره ، برنا مه بازسازی بیشتر بر روی تخریب زاغه ها متمرکز بود.
در سال 1949 لایحه ای به تصویب رسید که هدف ان بازسازی بافتهای فرسوده بود ولی این برنامه با انتقادات زیادی روبه رو شد. این برنامه معمولا منجر به تخریب مناطق مسکونی افراد کم در آمد و اقلیتها شده و کسب و کارهای کوچک را در این مناطق از بین میبرد. سرمایه ها بیشتر به سوی ساخت و گسترش مناطق تجاری و اداری مراکز شهر ها جذب شده و محلات مسکونی به تدریج از بین رفته و توجه بسیار کمی به موضوعات اجتماعی این نوع گستر ش ها میشد. برنامه بازسازی بافت فرسوده بزودی دارای لقبی نا میمون به عنوان " برخورد بولدزری" شد که هدفش تخریب مناطق فرسوده و ساخت واحدهای لوکس بود. متاسفانه نتیجه ای که از این برنامه گرفته شد، این بود تعداد بیشتری خانه نسبت به انچه ساخته شده بود تخریب شده بود و مناطق مسکونی افراد کم درامد از بین رفته و جایش را به واحدهایی با اجاره های بالا داده بودند. و بطور خلاصه بر اساس اجرای این برنامه وضعیت مسکن از انچیزی که قبلا بود، بدتر شده بود.
در سال 1957 این برنامه باردیگر به منظور سود دهی بیشتر و جلب سرمایه گذاران خصوصی و نه منظور بهسازی وضعیت مناطق فرسوده، تغییرکرده و مناطق فرسوده درون شهری بطور کلی تخریب شده و جای خود را به کاربری های جدید داده و سکنای طبقه ای مرفه از مردم را فراهم نمود.
در دهه 1960 میلادی نگاه به موضوع بازسازی بافتهای فرسوده تغییر کرده و بیشتر به سوی پروژه های کوچکتر و بهسازی محلات بر اساس برنامه های جامع تر ، عمیق تر و حساس ترگرایش پیدا کرد. برنامه "شهرهای الگو" که در سال 1966 تصویب شد هدف ان ایجاد مسکن از طریق ساخت های جدید و بازسازی واحدهای موجود با توجه به موضوعات اجتماعی بود. در این برنامه ساکنان کم درامد این محلات بطوری سازمان دهی میشدند که بتوانند دربرنامه بازسازی فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی مختص به محله خود مشارکت داشته و در اجرای دقیق ان نظارت کنند.
در دهه 70 میلادی موضوع تجدید حیات شهری به عنوان بهسازی محلات دنبال شده که موضوع مهم ، حفظ و نگهداری محلات قدیمی و بهسازی انها بود. در این برنامه هدف اصلی حداقل جابجایی ساکنان و بهتر کردن شرایط فیزیکی محلات بود. امروزه موضوع بهسازی یکی از مهمترین فعالیتهای شهری و شهرسازی در امریکا به حساب امده و از انواع روشهای جهت نیل به این هدفها استفاده میشود.
نوسازی شهری در اروپا
نوسازی در اروپا نیز روندی شبیه به امریکا را دنبال کرد. نیاز به نوسازی شهرها پس از انقلاب صنعتی در اروپا بعد از تجربه ان در امریکا مورد توجه قرار گرفت. و به این سبب اروپایی ها در این مورد در بیشتر مواقع به الگوهای امریکایی توجه میکردند. هرچند که برنامه بازسازی شهری در اروپا عموما جنبه های ملی نداشت . در اولین مثال این موضوع ، مداخله دولت انگلیس در امر بازسازی، در اواسط قرن 19 اتفاق افتاد که هدف ان پاک سازی زاغه های محل سکونت طبقه کارگر از وضعیت غیر بهداشتی ان محلات بود.
بازسازی شهرها بعداز جنگ جهانی اول در سال های 1920 که صدمات فراوانی را بر پیکر انها وارد کرده بود پر هزینه ترین برنامه بازسازی شهری در تاریخ محسوب شده و تا دهه 1950 ، ساخت واحدهای اپارتمانی استیجاری به جای خانه های ساده طبقه کارگر، نوع مطاوب اسکان محسوب میشد.
بعد از جنگ جهانی دوم توجه به پیوستگی تاریخی ای که در بافت شهرها وجود داشت مورد تاکید قرارگرفت. و بر این اساس حفظ محلات و بخشهای تاریخ و بازسازی انها از اهداف اصلی برنامه ها شدند. و از سال 1954 به بعد ، حفظ این اثار بطور کامل در برنامه ها گنجانیده شد. در سالهای 1960 برنامه تخریب محلات فرسوده بطور کلی حذف و به جای ان بهسازی محلات مورد توجه قرار گرفت. در حال حاضر برنامه های شهرسازی در اروپا بر پایه بهسازی و این ایجاد نشاط و طراوت در این مناطق استوار است.
تجدید حیات شهری در کشورهای در حال توسعه
برنامه های تجدید حیات شهری در کشورهای در حال توسعه فرایندی نسبتا جدید است. فعالیتها در این کشور هابیشتر بر روی حل مسائل زاغه نشینی های شهری متمرکز شده، که جمعیتی در حدود 30 تا 60 % از ساکنان شهرها را در خود جای داده است. این جمعیت دارای بالاترین نرخ رشد درشهرهای کشورهای جهان سوم هستند. در این کشورها تخریب کامل مناطق زاغه ای و اسکان مجدد ساکنان در محلات جدید با خانه های ارزان قیمت بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
در دهه 1970 یک سری سیاستهای غیر معمول نظیر بهسازی زندگی در زاغه ها و رساندن خدمات شهری به جای تخریب این مناطق اغاز شد. حکومتها به مرور عواقب سو اجتماعی و اقتصادی تخریب زاغه ها را مورد توجه قرار داده و ساختمانهای غیر استاندارد این مناطق را به عنوان بخشی از واحد ها مسکونی به حساب اوردند.
در دهه 1980 بیشتر حکومتهای کشورهای در حال توسعه سیاست بهسازی محلات را در پیش گرفتند. که در این راستا اوردن خدمات شهری ؛ تاسیسات زیر بنایی و روبنایی و نیز توسعه و بهسازی راههای ارتباطی مورد توجه قرارگرفت. امروزه بهسازی این مناطق معقول ترین سیاست در این کشورها محسوب شده هر چند که در مواردی تخریب کامل مناطق در بعضی نقاط اعمال میگردد.
بطور خلاصه میتوان گفت که در کشور توسعه یافته ودر حال توسعه ، تغییرات در سیاستها ی تجدید حیات شهری سیری مشابه داشته است. ودر این تحول ، تاکید از بخش تخریب ، به سمت حفظ و بهسازی محلات تغییر کرده است.
بازسازی بافتهای فرسوده در ایران
در ايران تاكنون بیش از 57 هزار هكتار بافت فرسوده شهري شناسايي شده است. وجود و گسترش روز افزون اين بافتها از نظر دست اندرکاران و سیاست گذاران ایرانی، باعث عدم توازن سرزميني در توسعه شهري، ترويج و گسترش نابرابري و محروميت اجتماعی، غیر فعال شدن شهرها و کاهش بهره وری اقتصادی ، عدم هماهنگی بین محیط طبیعی و مصنوعي و عدم حفاظت از ريشهها و روح تاريخي شهر را به دنبال داشته است. عدم ايمني، آسيبپذيري در مقابل حوادث طبيعي خصوصا زلزله، كاهش بهداشت محيطي و رواني شهروندان، منظر نازيباي شهري و عدم وجود فضاهاي خدماتي و تفريحي و سبز از عوارض غير قابل انكار اين گونه بافتها در كلانشهرهاي ايران محسوب میشود.
دولت جمهوري اسلامي ايران براي بهسازي، نوسازي و بازسازي اين بافتها مقررات و قوانين حمايتي را وضع نموده از جمله در ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه، دولت را مكلف به بازسازي اين مناطق ظرف مدت 10 سال نموده است، همچنين در قانون بودجه سالانه و نيز قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن مصوب سال 1387 ساز و كارهاي حمايتي از روند بازسازي بافتهاي فرسوده شهري را تدوين و تصويب نموده است. اما در عمل فرايند بازسازي بافتهاي فرسوده از پيشرفت چنداني برخوردار نميباشد، عمدهترين مشكل كندي اين روندهم از حيث هزينه و هم از جهت عدم مشاركت آزادسازي املاك براي اجراء پروژه بوده است، زیرا مردم ساكن و مالك معمولا با اجراي اينگونه طرحها موافق نیستند و عدم همكاري و مقاومت ایشان را موجب می شود.
شيوههاي مختلفي براي مداخله در اين بافتها در سطح جهاني و از جمله در ايران مورد عمل قرار گرفته كه هر كدام از اين شيوهها با نكات قوت و ضعفی همراه بوده است .
مشخصه های بافتهای فرسوده در ایران
مطالعات اجتماعي در مورد مردم ساكن و مالك در بافتهاي فرسوده شهري ايران[4] نشان ميدهد در حدود 70% افراد شاغل و ساكن در اين بافتها ملك شخصی داشته و اغلب بيش از 30 سال در اين مناطق ساكن يا شاغلند . جابهجايي جمعیت دراين بافتها خيلي كند صورت گرفته و جمعيت جابهجا شونده از دو خصوصيت برخوردارند، كساني كه از اين نقاط به نقاط ديگر شهر مهاجرت ميكنند نسل جديد و داراي سواد، شغل و درآمد بالاتري هستند و درست برعكس جمعيت جايگزين از حواشي و مناطق اسكان غيررسمي جايگزين ايشان ميشوند لذا تعلقات اجتماعي در اين مناطق بالاست و اين تعلقات در نسل قديميتر كه داراي سواد كمتر، مشاغل پايينتر و دارايي كمتر هستند بيشتر به چشم ميخورد، اين شاخصهها مشاركتجويي، نوآوري و قدرت ريسكپذيري مردم اين مناطق را كاهش ميدهد. بيش از 70 درصد مردم اين مناطق بيسواد یا سوادی در حد ابتدايي دارند، 90 درصد ايشان درآمدهايي كمتر از 400 هزار تومان در ماه كسب ميكنند، بيش از 50 درصد ساكنين منازل و املاكشان كمتر از 200 متر ميباشد. اغلب ساكنين، (بيش از 50 درصد) حجم خانوارشان بين 5 تا 8 نفر ميباشد. اين شاخصها نشان از وضع نامطلوب فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مردم اين مناطق دارد كه خود عامل مهمي در عدم مشاركت و كندي فرايند بازسازي بافتها را موجب ميگردد.
هفتاد در صد اكثر ساكنين در نظر سنجيهاي انجام شده، بازسازي بافتهاي فرسوده را ضروري ميدانند اما در عمل مشاركت چنداني از خود نشان نميدهند زيرا آنها معتقدند سود ناشي از بازسازي بافتهاي فرسوده متوجه مردم نخواهد شد و فقط 2% معتقدند سود اصلي را مردم خواهند برد. زيرا آنها شيوههاي مداخله در اين بافتها به ويژه روش تملك قانوني و اجباري را ظلم در حق خويش تلقي ميكنند 80% اعتقاد دارند در حين عمليات بازسازي از حيث سكونت آواره ميشوند و از جهت شغلي آسيب ميبينند در حدود 70% آنها اعلام نمودهاند ما شناختي از چگونگي روند كار نداريم . و در مجموع نسبت به مجريان و دولت بدبين بوده و از اعتماد كافي برخوردار نيستند، اين در حالی است كه زندگي در اين بافتها براي مردم مشكل ميباشد. 94 درصد مردم اعلام داشتهاند از حيث دسترسيها و خدمات عمومي داراي مشكلات جدي هستيم دست كم 50% اين بافتها داراي معابر كمتر از 6 متر و به همين نسبت خطرپذيري بالا در مقابل حوادث طبيعي مثل آتشسوزي و خصوصا زلزله ميباشند.
تجدید حیات شهری ، محیط شهری را در لایه های مختلفی تحت تاثیر قرار میدهد. حفظ هویت شهری و اجتماعی ، فرهنگهای محلی و محیط طبیعی و مصنوع بایستی از اهداف اصلی چنین برنامه هایی باشند.
هویت شهری
یکی از عمومی ترین چالشهای تجدید حیات شهری در محلات و محیط های موجود ، کشف و حفظ اثار فیزیکی قابل مشاهده و استخراج یک تصویر هویتی از انست. تجدید حیات شهری نه تنها جنبه های فیزیکی یک منطقه شهری را تغییر میدهد، بلکه باعث تغییر در تجربه ما از محیط شهری و ارتباط روانی و احساسی با ان محیط میشود. مهمترین عوامل در این راستا موضوعات مربوط به تسلسل و تنوع هستند.
تنوع در تمام لایه ها برای ایجاد نشاط و طراوت از موضوعات اساسی بوده و بایستی در برنامه ها تشویق شود. به عقیده جین جاکوب یکی از بزرگترین سزمایه های یک شهر در کلیت ان، گرد اوردن یک امیخته غیر قابل پیش بینی از مردم با سلایق و فرهنگهای مختلف است. از نظر وی، شهرهای بزرگ با کاربری های مختلف و پیچیده و راههای متنوع بهترین مولدهای تنوع و ایجاد ایده های جدید و کسب و کارهای نو اورانه هستند. به عقیده بسیاری از صاحب نظران تنوع در یک محیط شهری مهمترین عامل برای یک زندگی سالم و مولد است. تتوع یکی از پایه های اصلی برای گسترش جامعه و تمدن هاست.
کوین لینچ میگویر هرچند تنوع یکی از مهمترین مشخصه های زندگی و مخیط شهری است. ولی پیچیدگی ها یک شهر مدرن نیاز به پیوستگی دارد. وی شهر را به عنوان " به عنوان منطقه ای با یک کاراکتر قابل تشخیصی و یکپارچه که توسط نشانه هایش قابل تشخیص است تعریف کرده و مناطقی را از این نشانه ها خالی باشند جزیی از شهر به حساب نخواهند امد. به عقید هولکومب و بورگارد حس پیوستگی [5] برای دارا بودن حس واقعیت [6]ضروری است. بنا براین لازم است تا دریک بازسازی شهری یکپارچگی و پیوستگی تا حد ممکن حفظ گردد. بنا به عقیده لینج پیوستگی ناحیه ای باید هدف اصلی بازسازی های شهری باشد. او میگوید هدف بازسازی بایستی حفظ جامعه محلی و ذهینت تاریخی ، در کنار حساسیت به طبیعت و ماهیت ان منطقه توسط ساکنان و اعضای خود باشد.
بنا براین در یک برنامه واقع گرایانه بازسازی بایستی برخوردی کل گرا بر اساس یک درک چند وجهی از نیروهای تاثیر گذار اجتماعی و اقتصادی که بر مناطق شهری و طبیعت فیزیکی شهرها اثر میگذارند بوجود امده و بر این اساس حرکت کرد. لذا چنین برنامه ای نیاز به یک سری سیاست گذاری های ظریف و حساس دارد که پاتریک گددس در حدود یک قرن پیش انهارا به این صورت خلاصه کرد.
"...برنامه ریزی شهری چیزی نیست که بتوان انرا از بالا اجرا نموده اصول انرا به سادگی پایه گذاری کرده و دانش انچه در محلی فراگرفته شده به جایی دیگر تامیم داد. این گسترشها، دارای یک زندگی کاملا منحصربفرد بوده که دارای یک مشخصه های محلی است. انها دارای یک روح شهری و یک هویت کاملا خاص و بی همتا مختص به خود بوده و قابلیت رشد و گسترش داشته وتوانایی بهتر شدن از جهات مختلف را داراهستند. انها میتواند سود اوربوده و الگوی دیگران قرار گرفته یا انتقاد سایرین را برانگیزند ولی به هر حال همیشه راه خاص خود را رفته و بر پایه خویش استوار خواهند بود.
لذا خفظ پیوستگی و تنوع ؛ حساسیت به موضوعات منحصر بفرد محلی ، محیطی و اجتماعی و اقتصادی در بازسازی های شهری از موارد مهم به حساب میایند. با پیدایش الگوهای جهانی هویت های محلی به شدت مورد تهدید قرا ر گرفته اند. و شهرها در سراسر جهان به تدریج چهره هایی شبیه و یکنواخت بدون توجه اصالتها و محیط و جامعه محلی خود پیدا میکنند. فرایند بازسازی و تجدید حیات شهری میتواند به هویت منحصر بفرد هر شهر کمک کرده و از حس بی مکانی[7] که در شهرهای کنونی به تدریج در حال شکل گیری هستند که نتیجه تفکر یک معماری بین المللی و غالب شدن یک فرهنگی جهانی توده گرایانه است ، بکاهد.
با توجه به تازه بودن برنامه های بازسازی شهری در ایران شایسته است که دست اندرکاران از تجریبات دیگران در این امر سود برده و برنامه هایی تدوین نمایند که موارد یاد شده در فوق را در خود بگنجاند. انچه در برنامه فعلی ایران مشاهد میشود. تاکید بر تخریب، برخوردهای فله ای بدون حساسیتهای خاص و عمیق به ویژگی های محلی ، عدم توجه به محیط و سوابق تاریخی هر محله ، عدم تاکید بر موضوعات اجتماعی و حفظ محلات و ابنیه و عدم تکیه به مشارکتهای محلی است که بنا به انچه گفته شد این طرز برخورد مطمنئا با اقبال مردم روبرو نشده و در اینده اثرات نامطلوبی به همراه خواهد داشت.
رزمه حرفه ای مهندس سید محسن مستشاری
ادرس : مهندسین مشاور پویا نقش توس – انقلاب اسلامی 11- پلاک 48 – مشهد -کد پستی 63171 91379
تلفن 3202 853 0511 فاکس 4570 854 0511 , ایمیل آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید
تحصیــــــــــلات: کارشناسـی ارشــــد معمـاری از امریــکا- Catholic university of
America– واشینگتن دی سی – 1980
کلیه درسهای مر بوط به رشته مدیریت در مقطع کارشناسی ارشد بدون گذراندن تز فوق لیسانس –
دانشگاه District of Columbia University - 1986
تخصصـــــــــــــها: طراحی مجتمع های مســکونی، تجاری، اداری وصنعتی
تخصــصهای ویژه: بلند مرتبه سازی و بهینه سازی مصرف انرژی درساختــمان
سابقه کارحرفه ای : 10 ســـال در ایــران و22 ســـال درامـــریــــکا در رشته معماری، شهر سازی به عنوان طراح و مدیر پروژه های مختلف و مشاوره عالی در کمیته های مختلف تحویل گیری کارهای مشاورین مختلف در ایران و امریکا
ســــــمت اجــرائی : مدیرعامل شـــرکت مهندســـین مشـاور پــویا نقـــــش تـــــــوس
عضـــــــــــــــویتها: انسـتیتومعماران امریکا، نظام مهندسی خراسان، انجمن مخترعان کشور، کمیته های متعدد معماری
پایه های فنـــــــی: پایه یک نظام مهندسی و رتبه سه حقوقی ارائه خدمات مشــاوره معمـاری از سوی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوری
تــــدریـــــــــــس: رشــــته معمـــــاری در مقاطع کارشنــــاسی ( سال چهارم ترم اول و دوم ، طرح نهایی ) ومعماری همساز با اقلیم در مقطع کارشنــــاسی ارشـــــد (سال ششم) در دانشگاههای مختلف
تالیفات و پژوهشـها: تالیفات وتحقیقات مختلف دررشته های معماری وانرژی درساختمان شامل:
* راهنمای طراحی مجموعه های مسکونی بلند مرتبه
* راهنمای طراحی پارکهای محله ای
* راهنمای طراحی مسیر های دوچرخه
* راهنمای طراحی استخرهای سر پوشیده
* مقالات مختلف در رابطه با صرف جویی انرژی در ساختمان
* مقالات و کنفرانس های مختلف در مبانی نظری معماری
مســــــابــــــــــقات : بـــرنده مسـابقات متــــعدد معماری درامــــریکا وایــــــران
* مسابقه طراحی مجموعه خوابگاهی دانشگاه جورج تاول در شهر واشینگتن دی سی ، امریکا
* ساختمان کتابخانه لاموند در شهر واشینگتن DC امریکا
* ساختمان استخر سرپوشیده بانوان استان قدس رضوی
* ساختمان مدیریت مجتمع پتروشیمی بجنورد
* پرتال ورودی مرز ایران در باجگیران – خراسان رضوی
اختــــــــــراعـــات: پنج اختـــراع ثبت شده در ایـــران و دواختـــــراع ثبت شده در امریـــکا شامل :
* Motorized Mobile Office
* Bike Pal
* تبدیل فضای داخلی خودرو برای کار و زندگی
* سیستم گرم کردن ساختمان توسط انرژی خورشیدی و سرد کردن ساختمان توسط باد
* خشک کن لباس
* بالابر خودرو دو طبقه
* درب محوری گاراژی
جوایز دریافت شده : جوایز ارزنده درمسابقات معماری، جشنواره مـلی نــواوری وشـــــکوفایی بنیاد ملی نخبگان، مدال طلا در جشنواره برترین های مخترعیـن خراسان
[1] Haussmann
[2] City Beautiful movement
[3] American Park
[4] حسيني- 1387، بهروان- 1387، كهزايي- 1385، حامدمقدم- 1375، عندليب- 1386، مشاورين طاش-1385
[5] sense of continuity
[6] sense of reality
[7] placelessness
