جنگ آينده ، جنگ سلطه و يا جنگ نفت نيست ، شايد انرژي بحران روز باشد اما جنگ انرژي نيست ، جنگ آينده در زوال دين ، جنگ هاي قومي و مذهبي نيست ، در عطش تشنگي در گرماي روز افزون زمين در تغيير اقليم و در رشد جمعيت جنگ ، جنگ آب است .  در بررسي چالش هاي ايجاد شده در چند دهه اخير بر سر تامين آب و ياتحصيل آن از منابع مشترك كشور ها ابتدا بايستي با وضعيت فعلي منابع آبي جهان و وخامت اوضاع آب در نقاط مختلف جهان آشنا شد . در ادامه و در بخش 1-1 ريز مقادير و آمار هاي سازمان هاي مختلف درباره وضعيت آبي جهان را بررسي خواهيم كرد . نمايه ي زير تحليلي بسيار جامع و بصري را از وضعيت آب در اين كره آبي ارائه مي دهد .

 

 

 

 

1- چرايي جنگ و چالش بر سر آب در آينده :

1-1 وضعيت موجود

در حال حاضر حدود ۲ ميليارد نفر از مردم جهان با مشکل كم‌آبي و بي‌آبي روبه‌رو هستند. اگر تغييري مثبت به‌وجود نيايد، در سال ۲۰۲۵ حدود دوسوم از مردم جهان با مشکل شديد آب روبه‌رو مي‌شوند. طبق آخرين برآوردهاي سازمان ملل متحد، جمعيت جهان تا سال ۲۰۵۰ دو ميليارد و 300 ميليون نفر افزايش يافته و از مرز ۹ ميليارد نفر خواهد گذشت. اين افزايش جمعيت بيشتر مربوط به کشورهاي در حال رشد خواهد بود.

يکي از عوامل تشديد تضادهاي بين‌المللي، بيش از ۲۵۰ رودخانه‌ مرزي و مشترکي است که بين ۱۴۵ کشور جهان به‌وجود آمده است. با افزايش جمعيت اين کشورها و نياز بيشتر به آب طبيعتا درگيري‌ها و برخوردهاي بين کشورهاي همجوار و ذي‌نفع بر سر آب‌هاي مشترک هم شدت بيشتري خواهد يافت .براي مثال، رودخانه‌‌ فرات در سه کشور ترکيه، سوريه و عراق نمونه‌‌ بارزي است از اينکه کشور بالادست  (ترکیه )مي‌تواند با احداث سدهاي مخزني و کنترل آب‌ها کشور پايين‌‌دست را از سهميه‌ پيشين خود محروم کند .نمونه‌ ديگر در خاورميانه رودخانه‌ هيرمند بين ايران و افغانستان است که سال‌هاست از موارد اختلاف بين اين دو کشور محسوب مي‌شود.

به‌طور قطع. کانادا و آلاسکا مناطقي هستند که ديرتر از ديگر کشورها ممکن است به بحران آب دچار شوند. اما مردم بسياري از کشورها تا سال ۲۰۲۵ به‌طور عيني بحران آب را لمس خواهند کرد، زيرا نياز آنها به آب به حدي مي‌رسد که ميزان آب موجود در اين کشورها نمي‌تواند آن را تامين کند .

هم‌اکنون مردم ۱۳ کشور جهان که ۹ کشور از اين تعداد در آفريقا قرار دارد به‌طور باورنکردني با متوسط ناچيز ۱۰ ليتر در روز با ترکيبي از فقر و بي‌آبي در عذاب هستند. کشور چين با وضع بسيار بدي روبه‌رو است و اغلب رودخانه‌هاي چين به دريا نمي‌رسد و سطح سفره‌هاي آب زيرزميني در آن کشور کاهش پيدا کرده. اين موضوع  در کشورهاي خاورميانه و آفريقايي و حتي در آمريکا نيز صدق مي‌کند. دشت کوير آمريکا نمونه‌ ديگري است که با بحران آب و کم‌آبي روبه‌رو است. کما اينکه رودخانه‌ کلرادو آمريکا بعضي سال‌ها به دريا نمي‌رسد.

در عین حال میانگین مصرف آب توسط انسان ها سال به سال افزایش می یابد. برای مثال مصرف آب در سطح جهان طی سال های ۲۰۰۰ الی ۲۰۰۵ سه برابر افزایش یافته است. خصوصاً با توجه به انفجارهای جمعیتی که در چین، هند، آفریقا، خاورمیانه و آمریکای لاتین رخ می دهد و همچنین شیوه های کشاورزی که با مصرف زیاد آب همراهند.

هم اکنون در سطح جهان افراد زیادی به علت عدم مصرف آب سالم راهی بیمارستان ها می شوند و روزانه  345 هزار نفر به علت عدم مصرف آب سالم و بهداشتی می میرند.در حال حاضر بیشتر مردمی که‎  در نیمه جنوبی کره زمین واقع اند به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند.. احتمال می رود در نتیجه استمرار افزایش دمای کره زمین بحران های نظامی به وقوع بپیوندد. از جمله جنگ ها و درگیری های احتمالی در آینده می توان به درگیری میان اسرائیل، اردن و فلسطین، ترکیه و سوریه، چین و هند، آنگولا و نامیبیا، اتیوپی و مصر، بنگلادش اشاره کرد.

کمبود آب مشکل کشورهای غنی نیز هست، گزارشی که صندوق جهانی طبیعت (WWF) تهیه کرده اخطار می دهد که کشورهای ثروتمند نیز به طور روزافزون با مشکل کمبود آب روبرو هستند. بنابه این گزارش ترکیب دو عامل یعنی تغییرات آب و هوایی و مدیریت ضعیف منابع به کمبود آب حتی در پیشرفته ترین کشورها منجر می شود. این گروه ، صرفه جویی در مصرف آب در ابعادی جهانی را ترغیب می کند و از کشورهای ثروتمند می خواهد با تعمیر و نوسازی شبکه های فرسوده آبرسانی و مقابله با آلودگی، سرمشقی برای باقی جهان شوند.

این گزارش درست در آستانه "هفته جهانی آب" در ژنو منتشر شد. صندوق جهانی طبیعت می گوید ثروت اقتصادی لزوما  به معنی دسترسی به آب فراوان نیست. گزارش این گروه فاش می سازد که میزان آبی که برخی از ثروتمندترین شهرهای جهان، مانند هوستون یا سیدنی، مصرف می کنند بیشتر از آن است که قابل جایگزینی باشد. این گروه می گوید نشت آب از خط لوله اصلی شبکه آبرسانی لندن باعث اتلاف روزانه معادل 300 استخر المپیک می شود.

همزمان در نتیجه تغییرات آب و هوایی بخش های جنوبی اروپا خشک تر می شود و یخچال های آلپ در نواحی شمالی تر - که منبع عمده آب هستند - نیز کوچکتر شده اند. این گزارش استدلال می کند که به علاوه کشورهای غنی آب جهان درحال توسعه را هم مصرف می کنند. تولید البسه، میوه، سبزیجات و حتی جواهرآلات نیازمند آب است و تقاضا برای محصولات ارزان کشاورزی اغلب به استفاده بی رویه از منابع نادر آب منجر می شود.

صندوق جهانی طبیعت همچنین از کشورهای ثروتمند می خواهد همکاری گسترده تر بین المللی بر سر آب را تشویق کنند زیرا آب عنصری است که هیچ کس از آن بی نیاز نیست. و درحالی که پول سپر بلایی در برابر تغییرات آب و هوایی نیست، اما حداقل می توان آن را در حفظ منابع موجود آب شیرین سرمایه گذاری کرد .

كشور نروژ با 85000 متر مكعب آب براي هر نفر در سال پرآب ترين كشور جهان است . در رتبه هاي بعدي مي توان از كشورهاي كانادا با بيش از 9000 متر مكعب ، نيوزيلند و گويان با بيش از 8000 متر مكعب ، ايسلند با بيش از 6000 متر مكعب ، گينه با بيش از 3000 متر مكعب ، سورينام و جمهوري كنگو در حدود 3000 متر مكعب نام برد

طليعه بحران آب هم اينك در كشورهاي چين ، آفريقا، هند،تايلند، مكزيك ، مصر و ايران نمايان شده است . در حال حاضر رودخانه هاي اصلي دنيا شامل نيل در مصر، گنگ در جنوب آسيا، رودخانه زرد در چين و كلرادو در امريكا بشدت تهديد مي شوند

پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي همواره جدال و كشمكش بر سر منابع و انرژي در منطقه آسياي مركزي وجود داشته و اكنون بحران آب در منطقه فوق الذكر به موضوعي بين المللي تبديل شده است . منابع آبي منطقه آسياي مركزي تمركز بيشتري در كشورهاي قرقيزستان و تاجيكستان دارند و كشورهاي قزاقستان ، ازبكستان و تركمنستان از مهم ترين مصرف كنندگان اين منبع محسوب مي شوند. موضوع كليدي آب در اين منطقه از سوي برخي كشورها به عنوان اهرمي جهت اعمال فشار استفاده مي شود. اين اعمال زور هم از سوي كشورهاي دارنده اين منبع و هم از سوي كشورهاي نيازمند آن صورت مي پذيرد.

پژوهش هاي تازه در زمينه تغييرات آب و هوايي حاكي از آن است كه نيمكره شمالي زمين طي 1200 سال گذشته هرگز گرمايي باشدت و يكدستي دوره كنوني را تجربه نكرده است . اين پژوهش مي گويد كه دوره كنوني گرمايش در مناطق شمالي زمين ، هم از لحاظ استمرار و هم گستردگي از قرن نهم تاكنون بي سابقه است.

 

 2-1 بحران آب ،‌ چالش و نزاع هميشگي :

به دلايل ذكر شده، آب از دير باز عامل نزاع آدميان و يا به طور كل جانداران بوده است. با روند كاهش آب شيرين و الودگي آب تلاش بشر براي دستيابي به اين مايه آباداني بيشتر و جدي تر از گذشته شده است. نقشه هاي زير مهمترين محل هاي شكل گيري بحران و نزاع بر سر آب را در حال حاضر نشان مي دهد:

شكل 1- تخمين كمبود آب و انواع آن در سال 2025

شكل 2 – تنش هاي آبي موجود و محتمل در سال 1999

شكل 3 – مكان هاي تنش خيز آبي در چند دهه اخير

جدول زير اختلافات بین المللی آب را در دهه 1980 نشان می دهد

 

1-2 بررسي بحران آب در خاورميانه ( قسمت اول آسيا )

 

در بررسي مناطق چالش خيز آبي بحث و مطالب و جبهه هاي بررسي بسيار گوناگون و گسترده مي باشند از همين رو از اين شماره نشريه ساختمان سبز بر آن شديم تا در هر شماره بخشي از مناطق چالش خيز آبي را بررسي كنيم . بخش نخست را با خاورميانه شروع مي كنيم كه شايد بدرستي بتوان ازعان داشت كه با توجه به آمار ها و مطالعات سازمان هاي ناظر بين المللي تنش خيز ترين منطقه جهان در چند دهه گذشته بوده است .

 

از جمله مناطقی که بشدت تهدید می شود منطقه خاورمیانه است که از موریتانی در غرب شروع و به شبه جزیره عربی در غرب خاتمه می یابد. نکته قابل توجه درباره این منطقه آن است که ۸۷ درصد از اراضی آن را صحراها تشکیل داده اند. در سال ۱۹۵۰ ذخیره سالانه قابل دسترسی برای هر فرد ۴۰۰۰ متر مکعب بوده که امروز به کمتر از ۱۰۰۰ متر مکعب رسیده است و انتظار می رود این رقم تا سال ۲۰۵۰ به ۵۷۷ متر مکعب آب کاهش خواهد یافت .

بعضی از کارشناسان آب معتقدند : آب به اندازه كافی در خاورمیانه وجود دارد اما بهینه از آن استفاده نمی‌شود. در عین حال می‌افزایند: همزمان با رشد جمعیت، تقاضا برای تولید محصولات كشاورزی، غذا، سوخت‌های فسیلی و. . . نیز بالا می‌رود به طوری كه كشور چین كه تا سال ۲۰۵۰ به بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی دنیا تبدیل می‌شود و نیز آمریكا، ژاپن و برزیل كه غول‌های بزرگ اقتصادی خواهند بود، نیاز به آب بیشتری دارند بنابراین اگر بحران آب در این كشورها به‌وجود بیاید به علت كاهش كیفیت آب است نه دسترسی به آن.

کارشناسان آب جهان عرب اعلام می کنند جهان عرب ۵ درصد ساکنان جهان یعنی ۳۸۵ میلیون نفر را در خود جای داده است این در حالی است که فقط یک درصد منابع آبی جهان را در اختیار دارد. اگرچه در منطقه عربی آب های زیرزمینی وجود دارد اما آنها نیز به علت افراط در استخراج و افزایش شوری در معرض تهدید و خشک شدن قرار دارند.

همچنین ۵۰ درصد آب منطقه عربی از رودخانه هایی تأمین می شود که خارج از مرزهای منطقه سرچشمه می گیرند از جمله نیل، دجله و فرات. بنابراین تکیه بر آنها در وضعیت متزلزلی قرار دارد زیرا عواملی همچون عدم استقرار سیاسی و درگیری ها توسعه زیرساخت های آبی را با موانع جدی روبه رو می کند. توزیع آب در میان کشورهای عربی نیز وضعیت نابسامانی دارد در حالی که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در دستیابی به آب های آشامیدنی از وضعیت خوبی برخوردارند اما اوضاع توزیع آب در سومالی، فلسطین و یمن بسیار ضعیف است. شایان ذکر است کشور عربستان در سال ۲۰۰۲ ، ۷ درصد از درآمدهای نفتی خویش یعنی ۳۴ میلیارد دلار را در بخش آب سرمایه گذاری کرد.

جدول روبرو میزان بارش سالانه کشورهای خاورمیانه را نشان می دهد .

1-1-2  شروع جنگ جهانی سوم از شرق آسيا

بسیاری ازتاریخ دانان  جنگ جهانی سوم را امری بعید دانسته اند و این در حالیست که شماری از کارشناسان جهان و منطقه  آسیا و محققان ، جنگ جهانی سوم را ناشي از کمبود آب دانسته و اطمینان  دارند  که  این جنگ از شرق آسیا  بین دو کشور چین و هند که هردو علاوه بر بحران آب ، بحران رشد جمعیت هم دارند  شروع شده  و در ادامه  به منطقه  خاورمیانه و اسرائیل  رسیده  و پس از عبور از  اروپا وارد آمریکا میشود. .

 

2-1-2 بحران مديريت آب در خاورميانه

مقامات بانک جهانی اظهار کرده اند، اگر دولت‌ها شبکه آب‌های شرب را تعمیر کرده و زیرساخت‌های جدیدی را سامان دهند و همچنین مردم را به استفاده بهینه از منابع محدود آب آموزش دهند، هنوز می‌‌توان این بحران را به تاخیر انداخت. با این وجود، خاورمیانه با استفاده از منابع آب محدود، باید تلاش کند سرانه آب قابل دسترس را تا سال ۲۰۵۰ به نصف کاهش دهد. در خاورمیانه و شمال آفریقا که از مناطق خشک جهان هستند، دسترسی به منابع آب شرب مشکل است. بانک جهانی با توجه به افزایش جمعیت و تغییرات آب و هوایی که انتظار می‌‌رود بارش‌ها به میزان ۲۰ درصد تا سال ۲۰۵۰ کاهش یابد، اصلاحات فوری را خواستار شده است.

جولیا باکنال کارشناس مدیریت منابع طبیعی در بانک جهانی در «رباط» مرکز مراکش اعلام کرد؛ ما می‌‌توانیم استفاده از آب را به خصوص در بخش کشاورزی که به میزان ۸۵ درصد است، کاهش دهیم. همچنین شرکت‌های آب باید عوامل تبخیر را کاهش داده و بیشتر روی شبکه‌های آبرسانی مدرن و کارآمدتر سرمایه‌گذاری کنند. کشاورزان نیز باید از روش‌های آبیاری که نیاز به آب کمتری دارد، استفاده کنند.بانک جهانی، «تانزانیا» و «اردن» را جزء کشورهایی می‌داند که برای مدیریت آب قابل دسترس، برنامه‌ریزی کرده‌اند. کشورهای واقع در شمال آفریقا به طور فزاینده‌ای وابسته به واردات محصولات کشاورزی شده‌اند و زمین کشاورزی مناسب کاهش یافته و جمعیت نیز افزایش یافته است.

در سال ۲۰۰۶ خبرگزاری رویترز در زمان برگزاری جلسه کارشناسان آب در استکهلم گزارش داده بود؛ «مدیر مرکز مدیریت منابع آب در جهان سوم در مکزیکوسیتی، اسیت بیتواز، اعلام کرده است  ، یک سوم مردم دنیا در مناطقی زندگی می‌ کنند که با کمبود آب مواجه هستند، ولی در خاورمیانه بیشتر مردم با بحران مدیریت منابع آب مواجه‌اند.

وی می‌ گوید؛«بسیاری از کشور های در حال توسعه به غلط ترجیح می‌دهند با سدسازی‌های پرهزینه روی رودخانه‌ها یا تغییر مسیر آنها، منابع آبی را افزایش دهند. در صورتی که با پیش‌بینی‌های ساده‌ای مانند جلوگیری از نشت آب از تاسیسات می‌توان از اتلاف آن جلوگیری کرد. در شهرهای بزرگ، تقریباً ۴۰ تا ۶۰ درصد آب به علت نبود نگهداری از تاسیسات، به دست مصرف کنندگان نمی‌ رسد.تعمیر این تاسیسات هر دو سال یک بار کمتر از ساختن سد، هزینه‌بر است.

شكل 4 – ميزان بارش سالانه در برخي كشور هاي خاورميانه

شكل 5 – ميزان آب موجود در رودخانه هاي برخي از كشور هاي خاورميانه

 

2-2 بررسي بحران آب در سرزمين هاي اشغالي ( اسرائيل ) و همسايگان 

جنگ اسرائيل در منطقه ،‌جنگ آب است

1-2-2  مقدمه :

كاهش منابع طبيعي و افزايش منازعات در مناطق يا جوامع ريسك مجاور حوزه هاي مشترك آبي يكي از بنيادي ترين رويكردهاي، مطالعات امنيت منطقه اي است. پطروس غالي وزير امور خارجه وقت مصر در خصوص اهميت استراتژيك آب در منطقه گفته بود: جنگ قرن ۲۱ در خاورميانه نه بر سر نفت بلكه بر سر آب خواهد بود.»

هيدروپوليتيك و تأمين منابع بيشتر آبي يكي از سرچشمه هاي دروني در استراتژي امنيت ملي اسرائيل محسوب مي شود. دانش آموختگان كشاورزي، آبياري و دامپروري اسرائيل وراي اهميت هاي بالا در منظومه سياستگذاري داخلي و خارجي آن كشور هستند.

پروسه گفت وگوي صلح فلسطين و اسرائيل از سال ۱۹۹۲ تاكنون متشكل از چندين معما پيچيده است اگرچه پروفسور هنري كسينجر آنها را در زمان صدارت وزارت امور خارجه آمريكا پيش بيني كرده بود، كه يكي از آنها اهميت منابع آبي كرانه باختري رود اردن است.

2-2-2 عنصر آب در استراتژي بقاء اسرائيل

آب در كنار خاك و تسليحات، مثلث استراتژي بقاء اسرائيل را تشكيل مي دهد. يكي از اهداف جنگ هاي ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ اعراب و اسرائيل و نيز ناكامي مذاكرات جانستون، نگرش حاصل جمع صفر براي تصاحب منابع بيشتر آبي شامل منابع آبي Hasbani، رودخانه ليتاني، رودخانه يرموك، درياچه جليله، بلنديهاي جولان و بويژه رود اردن و كرانه باختري آن بوده است. جنگ، تنش سياسي و مذاكرات موسوم به پيك نيك بين اردن و اسرائيل و سرانجام معاهده صلح ۲۶ اكتبر ۱۹۹۴ دو طرف حول محور آب رودخانه اردن، درياچه جليله و دلتاي يرموك بود. كرانه باختري رود اردن از جنگ ۱۹۶۷ تاكنون از منابع زيرزميني با ارزش  آبي در هيدروپوليتيك اسرائيل به شمار مي رود، تا جايي كه مزارع موسوم به Green line از يك موقعيت Hydro-Strategic براي اسرائيل در كرانه باختري رود اردن (مرزهاي آشويتس) محسوب  مي شود.

2-2-3 كرانه باختري رود اردن و مذاكرات صلح اسلو

يكي از علل مخالفت احزاب راستگراي اسرائيلي با پروسه صلح اسلو، بيرون كشيدن ارتش اسرائيل از كرانه باختري رود اردن بود. متخصصين هيدروپوليتيك اسرائيلي معتقدند كه به قدرت رسيدن يك دولت تندرو ضد اسرائيلي در اراضي فلسطيني نيز منابع مورد نياز آبي اسرائيل را در كرانه باختري رود اردن به خطر مي اندازد. گرچه تلاش ديپلماتيك دولت آريل شارون تدوين و توسعه مديريت مشترك منابع آبي كرانه باختري رود اردن است ولي اين رويه به خاطر فقدان حق وتوي اسرائيل، با مخالفت شديد برخي از  مقامات ارشد سياسي اسرائيل روبرو شده است. رافائل ايتان وزير كشاورزي اسرائيل در مصاحبه با روزنامه اورشليم پست در ۱۹ آگوست ۱۹۹۰ در اين باره گفته بود: باز گرداندن كرانه باختري رود اردن به فلسطيني ها مي تواند پيامدهاي ناگوار سياسي، امنيتي و اجتماعي بوجود آ ورد. بنابراين يكي از پيچيده ترين مباحث حقوق بين الملل رودخانه ها در مذاكرات صلح فلسطيني ها و اسرائيلي ها بوجود آ مده است.

4-2-2 گفت وگوهاي دو طرف بر سر منابع آبي كرانه باختري رود اردن پس از اسلو دوم:

پنج سال پس از امضاي توافقنامه دوم اسلو و بحث و گفت وگوهاي كارشناسي دوطرف،  پيشنهادي دال بر تقسيم منابع مورد نياز آبي به شرط خروج نيروهاي اسرائيلي از اراضي فلسطيني ها در كرانه باختري رود اردن شده است. برنامه توسعه سازمان ملل متحد ارزش مالي پروژه هاي بازسازي زيرساختارهاي منابع آبي در كرانه باختري رود اردن و نوار غزه را تا پايان سال ۱۹۹۷ بيش از ۳۶۵ ميليون دلار برآورد كرد. همچنين ۷۵% از پروژه ها ديگر از سوي آژانس هاي پولي و مالي بين المللي و كشورهاي آمريكا، ژاپن و اتحاديه اروپا بر عهده گرفته شده است.

اما دولت هاي بنيامين نتانياهو و ايهود باراك نيز نتوانستند حقوق منابع آبي فلسطيني ها مندرج در توافقنامه دوم اسلو را تعريف و اجرا كنند. براي خروج از اين بن بست نيز دو حركت بين المللي صورت گرفت اما با ناكامي  مواجه شد.نخست، پيشنهاد پروژه اي در سال ۱۹۹۶ از جانب امان به اسرائيل به ارزش ۱۸ ميليون دلار با حمايت آمريكا، اتحاديه اروپا، ژاپن و چند كشور عربي براي بهينه سازي منابع آبي كرانه باختري رود اردن مطرح شد. دوم؛ پروژه مشابه از سوي دولت نروژ در سال ۱۹۹۹ مطرح شد كه متشكل از يك گروه چند مليتي كاري براي توسعه منابع آبي كرانه باختري رود اردن بود.

5-2-2 چشم انداز منابع آبي كرانه باختري رود اردن 

بي شك صلح پايدار بدون يك توافقنامه رسمي و جامع در خصوص تقسيم منابع مشترك آ بي كرانه باختري رود اردن امكان پذير نيست. به عبارت ديگر Low- Politics منابع آبي با High politics جنگ و ديپلماسي دو طرف ارتباط تنگاتنگي دارد. تشديد منازعات بين دو طرف، شكست پي درپي گفت وگوهاي صلح، تغيير و تحول در بوروكراسي سياسي فلسطيني ها و اسرائيلي ها و مهمتر از همه سياست  مهار و فشار دولت آريل شارون عليه فلسطيني ها امكان تحقق سياست اعتمادسازي و همكاري مشترك بر سر منابع آبي كرانه باختري رود اردن را متوقف كرده است. به خوبي پيداست كه «معماي آب» بين فلسطيني ها و اسرائيلي ها حتي در دو طيف مذاكره و منازعه بسيار پيچيده و حياتي است.

 

 

6-2-2  اسرائيل آب دزدي در منطقه خاورميانه  :

در سال ۲۰۰۰، روزنامه اسرائيلي هاآرتص گزارش داد ۸۰ درصد آب منطقه به اسرائيلي هاي دوسوي خط سبز مي رسد، درحالي كه ۲۰ درصد بقيه سهم فلسطينيان در غزه و كرانه غربي است. براساس مطالعه اي كه در سال ۱۹۹۹ از سوي بانك جهاني صورت گرفت، فلسطينيان صر فه جو ترين مصرف كننده آب در خاورميانه هستند. مصرف سرانه ساليانه، ۳۷۵ مترمكعب براي اسرائيلي ها و ۱۱۵ مترمكعب براي ساكنان كرانه غربي و نوار غزه است.

در مواقعي از سال كه شهر الخليل با كمبود شديد آب روبرو مي شود دزدي از خط لوله هاي انتقال آب به اين شهر در مناطقي كه تحت كنترل ارتش اسرائيل است، افزايش مي يابد. در اين مواقع، كساني كه استطاعت مالي دارند، از تانكرها آب مي خرند. البته ارتش اسرائيل جلوي انتقال آب در تانكرها را به بخش قديمي الخليل كه نزديك شهرك هاي اسرائيلي است، مي گيرد.

شهرداري الخليل ناچار مي شود اندك آب شبكه لوله شهر را محله به محله برگرداند. هر پانزده روز آب يك محله وصل مي شود، هرچند كه فشار آب بسيار اندك است. ۷۵ درصد منابع آب تجديدپذير كرانه غربي اشغالي و نوار غزه را اسرائيل مصرف مي كند.

* سه ميليون نفر فلسطيني فقط اجازه دارند ساليانه ۲۵۰ ميليون مترمكعب آب (۸۳ مترمكعب آب به ازاي هر فلسطيني در سال) مصرف كنند، درحالي كه ۶ ميليون اسرائيلي از ۲ ميليارد مترمكعب (۳۳۳ مترمكعب سرانه ساليانه) برخوردارند، يعني هر اسرائيلي به اندازه چهار فلسطيني آب مصرف مي كند. هر شهرك نشين اسرائيلي ساليانه ۱۴۵۰ مترمكعب آب مصرف مي كند.

*حداقل مصرف آب خانگي بنابر اعلام سازمان بهداشت جهاني ۱۰۰ ليتر به ازاي هر نفر در روز است.

 

 

---

منابع و مواخذ :

1. آهنگ كوثر، 1372. بيابان زدايي با گسترش سيلاب كوششي هماهنگ، مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان فارس
2. خسروشاهی محمد، 1386 . شاحص هاي مهم بيابان زايي از منظر آب و معرفي زمينه هاي پژوهشي مرتبط با موضوع، مجله جنگل و مرتع شماره 74، بهار 86. انتشارات سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور
3. رفيعي عمار و سيدكاظم علوي پناه و محمد جعفري 1382. بررسي كيفيت آب رودخانه جاجرود در ورامين، مجله بيابان شماره 2 ، جلد هشتم، انتشارات مركز تحقيقات بين المللي همزيستي با كوير
4. زمرديان جعفر،1374. كاربرد ژئومرفولوژي در آمايش سرزمين و مديريت محيط، انتشارات نشر قومس
5. دولتي سعيد صديقه ترابي و عباس ترابي، 1383. تعيين فصل مشترك منابع آب شور درياچه نمك با منابع آبرفتي مجاور (دشت قم)، سازمان مديريت و برنامه ريزي استان قم.
6. لطفي احمد، 1381. مديريت آب در كشاورزي با پيامدهاي اقتصادي-اجتماعي (ترجمه)، كميته ملي آبياري و زهكشي ايران
7. معتمد احمد و فرامرز پورمعتمد، 1360. زمين شناسي،ژئومرفولوژي و هيدرولوژي زمين هاي شور(ترجمه)، انتشارات دانشگاه تهران.
8. دکتر رضا مکنون، "نگرش جامع به منابع آب، راهبردی برای برنامه چهارم توسعه کشور" بولتن شماره 11 کميته ملي توسعه پايدار
9. مهندس ستار محمودي "مديريت آب مديريت توسعه"، بولتن شماره 11 کميته ملی توسعه پايدار

10)  دکتر رضا اردکانيان "راهبرد توسعه پايدار در امور آب" همايش راهبردهای توسعه پايدار در بخش‌های اجرايي کشور، تابستان 1382 سازمان حفاظت محيط زيست، کميته ملی توسعه پايدار

1. ويژه نامه پيام آب 1384، وزارت نيرو
2. دكتر حميد هاديان – اهميت منابع آبي در كرانه رود باختري – روزنامه همشهري ديپلماتيك – نيمه ي دوم دي ماه 1382 – شماره 5
3. http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-08-01-02/content.html